عواقب اعتیاد به فضای مجازی

عواقب اعتیاد به فضای مجازی به قلم فریبا اسدی

مقدمه عواقب اعتیاد به فضای مجازی

ظهور ۲۵ ساله پیامک شروع اختلافات جدیدی را در خانواده‌ها رقم زده است. با ارسال اولین پیامک و تبریک عید کریسمس از طریق کامپیوتر، سرویس این پیام و پیامدهای آن همچنان قدرتمند عمل می‌کند که از مهم‌ترین آسیب‌های اجتماعی آن در حوزه‌ی خانواده، می‌توان به تشدید شک و تردید در خانه اشاره کرد.

زنگ جدایی

صدای زنگ یک پیامک هرچند اشتباه فرستاده شده باشد، گاهی آغاز نواخته شدن زنگ جدایی و تفرقه در یک خانه لبریز از آرامش است، تاحدی که می‌تواند سلامت و بقای یک خانواده را به مخاطره بیندازد.

چک کردن موبایل

براساس آمارهای رسمی، ۶۰ درصد زنان موبایل‌های همسران‌شان را با وسواس شدید چک می‌کنند. این زنان همانند چند دهه گذشته با بو کشیدن لباس برای یافتن ردپایی از عطر زنانه یا گشتن کیف همسر، درصدد رد یا اثبات رقیب در زندگی برنمی‌آیند، بلکه به‌صورت پنهانی سراغ گوشی موبایل شوهر رفته، پیام‌ها، مکالمات و نام فرستنده‌ها و گیرنده‌ها را رصد می‌کنند و با دقت شماره‌های مشکوک را ثبت کرده تا در فرصت مناسب از هویت شخص مقابل اطلاع حاصل نمایند.

تغییرات در زندگی خانوادگی

برخی از زوجین معتقدند پیش از ورود موبایل و همه‌گیر شدن پیام‌های کوتاه احتمال خیانت کمتر بود و خانواده‌ها خوش‌بخت‌تر می‌زیستند، در حالی که با ورود اینترنت و گسترش انواع پیام‌های نوشتاری، تصویری، صوتی، ویدئویی و غیره موج جدیدی از مشکلات برای همسران رقم خورده است.

طلاق و فضای مجازی

براساس تحقیقات، شبکه‌های اجتماعی در به وقوع پیوستن ۵۶ درصد از طلاق‌های اخیر کشور، به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم دخیل بوده‌اند. در ۲۰ تا ۲۵ درصد پرونده‌های طلاق در کشور به وضوح کلمه “فیس‌بوک” ذکر شده است.

بی‌اعتمادی و اضطراب

استفاده‌ی مداوم و مدیریت نشده از تلفن همراه، گذاشتن کدهای امنیتی بر روی گوشی، قراردادن تلفن همراه در حالت سکوت از سوی شریک زندگی از مجموعه رفتارهایی شک برانگیزی است که زوجین از آن شکایت دارند و سبب بی‌اعتمادی آنان شده است. اضطراب همسران در این موارد به حدی است که پیش‌پا افتاده‌ترین حرکات همسر را تأییدی بر شک و تردید خویش به شمار می‌آورند و سبب افزایش مشاجرات و جر و بحث‌های بی‌پایان بین آنان شده است.

انزوا و افسردگی

درگیر بودن افراطی یکی از زوجین در شبکه‌های اجتماعی از مهم‌ترین علل مراجعه به دادگاه در دهه اخیر می‌باشد به‌طوری که تغییر ذائقه، افزایش انتظارات همسران از یکدیگر به آن دامن زده است.

پیوندهای مجازی

در صورت وجود ضعف در پیوندهای حقیقی بین همسران و مسائل حل نشده بین آن‌ها، پیوندهای مجازی می‌تواند جایگزین پیوندهای حقیقی شده و در نهایت به ناپایداری و قطع احتمالی رابطه بین آن‌ها منجر شود.

کاهش کیفیت زندگی

پرسه‌زنی بیش از حد در شبکه‌های اجتماعی مجازی، فرصت‌های گفت‌وگو و تعامل بین زوجین را کم می‌کند تا جایی که به انزوا و در مواردی سبب مبتلا شدن به افسردگی ایشان می‌شود. استفاده‌ی دائمی از شبکه‌های اجتماعی باعث کم شدن شادی زوجین و کاهش کیفیت زندگی می‌شود. شادی و نشاط زندگی در میان همسرانی که کمتر از رسانه‌های اجتماعی استفاده کرده‌اند، ۱۱ درصد بیشتر از استفاده‌کنندگان دائمی بوده است.

تنش‌های زوجین

اعتیاد به فضای مجازی می‌تواند باعث کاهش آستانه‌ی تحمل، بهانه‌گیری و تنش‌های زوجین و مشاجرات جدی شود.

مقایسه‌های آسیب‌زننده

مقایسه کردن نقاط ضعف و قوت همسر با دیگر افراد، در فضای مجازی از دیگر آسیب‌هایی است که خانواده‌ها را تهدید می‌کند. نقاطی که از ابتدا پذیرفته شده، در صورت قیاس با دیگران، نقاط ضعف پررنگ و نقاط قوت کم‌رنگ نشان داده و دل‌سردی و سستی رابطه را رقم می‌زند. با پدید آمدن این حالت، گاهی مرد به دنبال گزینه‌ای به‌جای همسر و زن درصدد تحقیر شوهر در این فضاهای اغواکننده در حال رفت و آمد است.

جست‌وجوهای بی‌هدف در اینترنت

در جست‌وجوی بی‌هدف که صرف سرگرمی و تفریح باشد، گاه جوینده آن سر از کوره‌راه زندگی در می‌آورد و حاصل سالیان زندگی را در مدت کوتاهی به باد پوچی می‌دهد و بدون آن که متوجه شود، در ازای آن هزینه گزافی پرداخت خواهد نمود.

شک و تردید در روابط

قرار دادن عکس‌هایی به تقلید از دیگران و بدور از عرف جامعه و چهارچوب خانواده در این شبکه‌ها به عنوان عاملی وسوسه‌کننده در جهت افزایش شک و تردید همسران را نیز نباید از نظر دور داشت.

گروه‌های خانوادگی در فضای مجازی

تشکیل گروه‌های خانوادگی و فامیلی نیز از مواردی است که حد و مرزهای شخصی و حریم خانواده‌ها را در معرض خطر قرار داده و گاه موجب گمان‌های ناشایست و ایجاد ارتباطات ناخوشایندی از سوی بیماردلان می‌شود.

ارتباطات غیراخلاقی

عادی‌سازی ارتباطات غیراخلاقی در این فضا به شانه خالی کردن از زیر بار مسئولیت همسرداری و ترویج بی‌وفایی منتهی می‌شود. طلاق عاطفی از دیگر پیامدهای منفور تنوع‌گرایی در این حیطه به شمار می‌آید.

نتیجه‌گیری

تصویر فرعی مقالات فریبا اسدی

با گذشت ربع قرن از ارسال اولین پیامک، این پدیده مرموز همچنان در حال بلعیدن روابط زناشویی و افزایش شک و تردید در خانواده است و هر روز با چهره‌ای پر زرق و برق‌تر به بازار می‌آید که نه واقعیت درونش بر کسی آشکار است و نه به عمق دروغش می‌توان پی‌برد.

فریبا اسدی، نویسنده و پژوهشگر آسیب‌های اجتماعی