پشت پرده طلاق توافقی

پشت پرده طلاق توافقی به قلم فریبا اسدی

پشت پرده طلاق توافقی

نیم قرن از اجرای قانون طلاق توافقی در ایران می‌گذرد. از میان آمارهای تکان‌دهنده‌ی طلاق، این نوع طلاق، ۸۰ درصد جدایی‌ها را دربرگرفته و در حالی با رتبه‌ی یک در بالای جدول طلاق خودنمایی می‌کند که تلخی و شیرینی خاص خودش را به همراه دارد.

در جامعه‌ی امروزی که هنجارشکنی رایج شده است و قبح و زشتی طلاق و نگاه سنگین جامعه به افراد مطلقه از میان رفته، تا جایی که شاهد جشن‌های طلاق و شادی پس از جدایی هستیم، روز به‌روز شاهد افزایش تعداد زوج‌های استقبال‌کننده از این نوع توافق می‌باشیم.

تغییر نقش‌های زنان

با توجه به این‌که جامعه‌ی ما در حال گذار از جامعه سنتی می‌باشد، در دهه‌های قبل اکثر زنان صرفاً خانه‌دار بودند و جامعه نقش‌های سنتی را برای زن تعریف کرده بود. این نقش سنتی به زن اجازه نمی‌داد به طلاق فکر کند و تفکر با لباس سفید آمدن و با لباس سفید رفتن نماد این پذیرش و تسلیم بود. اما هم‌زمان با توسعه‌ی جامعه، تعداد زنان تحصیل‌کرده بیش‌تر و در کنار نقش‌های مادری و همسری خویش وارد جامعه و بازار کار شده و در پی ورودشان به بازار کار به استقلال مالی دست پیدا کردند.

در واقع، نوعی تغییر بینش در جامعه زنان رخ داده است که از ویژگی‌های جوامع در حال گذار است. به همین علت، دیگر زنان همانند گذشتگانشان، خود را ملزم نمی‌بینند که مثلاً تا آخر عمر با یک مرد معتاد، شکاک یا هوس‌باز زندگی کنند و به دنبال حق و حقوق و زندگی‌شان می‌روند که بخشی از این امر در قالب طلاق آشکار می‌شود.

مراحل طلاق توافقی

زوجین برای توافقی درحالی روانه دادگاه می‌شوند که خود بر سر وصول یا بخشش مهریه، نفقه، استرداد جهیزیه و حضانت فرزند توافق نموده‌اند و خواستار اجراشدن طلاق در کوتاه‌ترین زمان ممکن می‌باشند. در این مسیر که مشاوره از ارکان لازم آن می‌باشد، پرسش و پاسخ‌های مشاور به‌سان نوش‌دارویی می‌ماند که پس از مرگ سهراب برای نجات زندگی همسرانی می‌آید که تصمیم نهایی خود را به‌طور قطعی گرفته‌اند.

اختلالات عاطفی، اجتماعی و فرهنگی از مهم‌ترین عواملی است که زوجین را به تصمیم طلاق توافقی وادار می‌کند. از مزایای این شیوه می‌توان به کاهش درگیری و تشنج کم‌تر در خانواده و شکسته نشدن حرمت‌ها بین همسران اشاره کرد که این خود می‌تواند امتیازی باشد در جهت افزایش احتمال رجوع این زوج پس از متارکه و میل به بازگشت و ساختن زندگی دوباره ایشان. پایین بودن استرس و اضطراب در میان فرزندان این خانواده‌ها به علت مشاجرات کم‌تر و منطقی‌تر والدین را نباید از نظر دور داشت.

عوارض طلاق توافقی

طلاق توافقی شاید از بهترین انواع جدایی‌ها برای کاهش آسیب‌های اجتماعی و روحی همسرانی باشد که از روی اجبار با هم زندگی کرده و مجبورند وضعیت بحرانی و نابه‌سامان را به صورت تدریجی طی سال‌ها تحمل کنند. در مواردی نیز که مرد راضی به طلاق نیست، می‌تواند راهی برای جلوگیری از افسردگی، مشکلات اعصاب و روان و در موارد شدید مانع بحران‌های روحی بسیار خطرناک یک زن باشد.

البته هموار کردن جاده‌ی طلاق و سرعت بخشیدن به اجرای آن چیزی نیست که بتواند برای تمام زوجین که قصد متارکه دارند، شیرین و دلخواه باشد. زوج‌هایی که از سر احساسات یا عصبانیت و گاهی سوتفاهم و عدم گفت‌وگو برای حل مشکلات و یا دورانی که زن به علت شرایط جسمی خاص حساس و زودرنج شده، این تصمیم یک شبه و ناگهانی می‌تواند باعث ضربات مهلک و جبران‌ناپذیر بر هر دو طرف باشد.

نتایج اجتماعی طلاق

تصمیمی که بدون شک پشیمانی و حسرت را به دنبال داشته و شانس خوش‌بختی را برای همیشه از زوجین سلب خواهد کرد. علاوه بر عوامل این نوع طلاق، افرادی بنا بر دلایل شخصی خویش این توافق سریع را برای رسیدن به مقاصدشان و رهایی از فقر انتخاب می‌کنند و به نوعی به اجبار به آن متوسل می‌شوند. مانند تصمیم گرفتن زنان برای استفاده از درصدی از حقوق بازنشستگی والدین یا تعلق گرفتن بیمه پدر و مادر بعد از فوت ایشان که قابل تأمل است.

چهره‌ی نازیبا و پدیده‌ی زشت جدیدی که در سال‌های اخیر از انواع طلاق در جامعه به چشم می‌خورد، پناه بردن این زنان مطلقه به ازدواج موقت با زوج سابق و عدم رجوع دایم به همسر پیشین برای استفاده از مزایای این نوع طلاق می‌باشد. طلاق چه توافقی باشد چه غیرتوافقی، تا سال‌های سال در اجتماع آسیب‌ها و زیان‌های فراوانش را با زوجین جداشده به‌همراه خواهد برد. علاوه بر از هم پاشیده شدن کانون یک خانواده و یک رابطه، موجب به‌وجود آمدن ارتباطات نسنجیده و گاه عجولانه برای زن و مرد جوان خواهد شد و به تبع آن از هم گسیختگی و فروپاشی خانواده‌های دیگر را در پی خواهد داشت.

فریبا اسدی نویسنده و پژوهشگر آسیب‌های اجتماعی

اگر شیرینی حاصل از طلاق توافقی را در یک کفه‌ی ترازو و تلخی آن را در کفه‌ی دیگر آن بگذارند، بدون تردید سنگینی و تلخی آن بر شیرینی‌اش چیره خواهد شد و کام فرزندان بی‌گناه طلاق را تلخ ساخته و کاهش موفقیت و سرشکستگی آنان را در جامعه رقم خواهد زد.