بوی فال قهوه

بوی فال قهوه به قلم فریبا اسدی

فال قهوه و امید به آینده

برخی از افراد آن‌گاه که از زندگی تکراری و کسالت‌بار خود خسته شده و راه به جایی نمی‌برند، دلشان می‌خواهد حرف‌های امیدوارکننده‌ای از دهان دیگران بشنوند. به سراغ فالگیرها می‌روند و در این میان فال قهوه از توجه خاصی برخوردار است.

رواج فال قهوه در ایران

کمتر از نیم‌قرن از رواج فال قهوه در کشور ما می‌گذرد. عده‌ای از زنان برای یک‌بار هم که شده، دور از چشم همسر، در مکان‌هایی مانند آرایشگاه‌ها، دورهمی‌های دوستانه یا منزل شخصی به دنبال آینده‌ای بدون دغدغه در فنجان قهوه رهسپار می‌شوند.

جستجوی عشق در فال قهوه

عده‌ای هم که هنوز شریکی برای زندگی‌شان پیدا نشده، با ولع بوی قهوه را می‌بلعند و با دقت به دهان فالگیرها چشم می‌دوزند تا بلکه اسمی یا نشانه‌ای بیابند. آنها حتی با شنیدن یکی از حروف اسم او بسیار ذوق‌زده می‌شوند و تا مدت‌ها منتظر آمدنش می‌مانند.

تاریخچه فال قهوه در اروپا

قهوه ابتدا از نوشیدنی‌های محبوب طبقه متوسط اروپایی بود و موج محبوبیت قهوه در اروپا باعث به وجود آمدن حرفه‌های جانبی هم شد. هر کسی که با پیش‌زمینه خرافی به دنبال مشورت با نیروهای ماوراءالطبیعه بود، با کیسه کوچکی پر از قهوه بوداده به سراغ زنان فالگیر می‌آمد.

آثار ادبی و پیشگویی با قهوه

در بسیاری از آثار ادبی کلاسیک آن زمان به هنر خواندن نشانه‌های داخل فنجان اشاره شده است، از جمله کتاب “بر گرداگرد آتش زغال‌سنگ” که در سال ۱۷۳۱ منتشر شد. در این کتاب از زنی ساحره سخن به میان آمده است که با پخش چای و قهوه، سرنوشت افراد را پیشگویی می‌کرد.

گسترش فال قهوه در اروپا

حدود سی‌سال بعد، در سال ۱۷۴۲، یک جزوه در لایپزیک منتشر شد و ده سال پس از آن در مجارستان جزوه‌ای دیگر به نام “هنر و دانش پیشگویی در قهوه و دم‌کردنی‌های دیگر” در دسترس مردم قرار گرفت.

روش فال‌گیری با قهوه

ناگفته نماند روند اجرای پیشگویی در همه‌جای دنیا یکسان است و هیچ انرژی و استعداد خاصی در آن نهفته نیست. معمولاً پس از نوشیدن قهوه و نیت کردن پنهانی، همراه با دلهره‌ای تلخ و شیرین، فنجان محتوی تفاله قهوه با آداب خاصی بر روی نعلبکی برگردانده می‌شود و پس از خشک شدن توسط فالگیر مورد بررسی قرار می‌گیرد.

تعبیر نشانه‌های داخل فنجان

معمولاً از باقی‌مانده قهوه بر دیواره فنجان، خطوط و اشکالی تشکیل می‌شود که پس از تشخیص، تفسیر می‌شوند. هر کس با کمی تمرین و تمرکز و با آزاد گذاشتن ناخودآگاه خود می‌تواند این اشکال را به‌خوبی تعبیر نماید. البته تلقین فالگیر در این میان به پذیرفتن این تصاویر و ارتباطش با زندگی شخص نقش زیادی دارد.

فال قهوه و علم نشانه‌شناسی

در واقع تفاله قهوه یا چای، اشکال ابرها، لکه‌های سنگ‌فرش، گل‌های قالی یا شکل حیوانات، همه نمادهایی هستند که به‌راحتی می‌توان آنها را با دانستن علم نشانه‌شناسی و مراجعه به درونیات و درک خود تفسیر کرد.

فال قهوه و واقعیت آن

تصویر فرعی مقالات فریبا اسدی

فال قهوه تنها یک پیشگویی ساده نیست، بلکه یافتن شهرتی است که خرافه‌پرست‌ها و زودباورها به واسطه سردرگمی خود به آن بخشیده‌اند. در حالی‌که همین فالگیرهای شلوغ، در خلوت زندگی خود، حتی قادر به پیشگویی و کنترل کوچک‌ترین امور زندگی‌شان نخواهند بود و خیلی ماهرانه، سایر افراد را از هر طبقه و تحصیلاتی تا مدت‌ها با پیشگویی‌های خود سرگرم می‌نمایند.

فریبا اسدی / نویسنده و پژوهشگر اجتماعی